Châu Âu và thách thức đa ngôn ngữ

Thứ Ba, 23/03/2021 12:19
Liên minh châu Âu (EU) đã tuyên bố ủng hộ đa ngôn ngữ, nhưng theo các nhà nghiên cứu thì đa ngôn ngữ vẫn là vấn đề nóng bỏng. Nội dung này đã được các chuyên gia thảo luận tại nhiều diễn đàn với những băn khoăn, trăn trở về cơ hội và thách thức của hiện tượng đa ngôn ngữ.
      Lịch sử về ngôn ngữ châu Âu không khác lịch sử ngôn ngữ mà những nước lớn đã trải qua trong tiến trình lịch sử, đó là ý kiến của Gs Jean - Marie Klinkenberg, giảng dạy ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử về khối Pháp ngữ, trường ĐH Liège, Bỉ. Theo ông Klinkenberg, luôn có xung đột giữa 2 lực: hướng tâm và ly tâm. Khi việc giao tiếp, trao đổi trở nên phổ biến là lực hướng tâm và ngược lại, khi giao tiếp diễn ra hạn chế là lực ly tâm. Trong giai đoạn xây dựng châu Âu trở thành một cộng đồng chung, việc giao lưu, trao đổi giữa các quốc gia được chú trọng, nên lực hướng tâm chiếm ưu thế. Nhưng, EU cũng có quan điểm bảo vệ sự đa dạng ngôn ngữ. Ủy ban châu Âu có cơ quan phụ trách về ngôn ngữ; Hội đồng châu Âu cũng đưa ra nhiều biện pháp, trong đó có Hiến chương châu Âu về vấn đề ngôn ngữ các vùng miền và dân tộc thiểu số (2002)...
     Quan điểm đa ngôn ngữ được thể hiện qua việc ngôn ngữ của các quốc gia trong EU được sử dụng trong các cuộc họp hay văn bản. EU cũng duy trì hàng loạt chương trình hỗ trợ việc học và giảng dạy ngôn ngữ, như chương trình trao đổi sinh viên, dạy đa ngôn ngữ ở các nước... Theo sáng kiến của Hội đồng châu Âu hợp tác với EU, năm 2001 được chọn là Năm Ngôn ngữ châu Âu và hàng năm tổ chức Ngày Ngôn ngữ châu Âu (26.9). Nhưng, Gs Jean - Marie Klinkenberg khẳng định, thực tế, EU còn rất xa mới đạt được mục tiêu về đa ngôn ngữ. Hiện nay, số người sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai chiếm 1/3 dân số EU, sau đó là tiếng Đức (12%), cao hơn so với tiếng Pháp (11%). Nếu 40 năm đầu của EU, tiếng Pháp và tiếng Đức thống trị, thì nay 75% văn bản gốc được soạn thảo bằng tiếng Anh. Tỷ lệ văn bản dịch ngày càng giảm, với lý do chi phí dịch tốn kém. Năm 2010, số văn bản không được dịch lên tới gần 10 triệu trang. Hơn thế nữa, trong hoàn cảnh khủng hoảng ở châu Âu, việc dạy đa ngôn ngữ ở nhiều quốc gia gặp khó khăn: thời gian học ngoại ngữ bị rút ngắn, giáo viên dạy ngôn ngữ, ngoài tiếng Anh, bị giảm biên chế và buộc phải học để chuyển sang tiếng Anh...
     Tình trạng này không chỉ là vấn đề của riêng châu Âu. Trong các cuộc trao đổi giữa cơ quan của các quốc gia khu vực Đông Nam Á, tiếng Anh cũng được dùng như một ngôn ngữ chung. Liên Hiệp Quốc cũng chỉ sử dụng 6 ngôn ngữ. Trong khi đó, EU có 26 ngôn ngữ, có thể tưởng tượng việc dịch các văn bản ra 26 ngôn ngữ sẽ phức tạp ra sao. Việc sử dụng đa ngôn ngữ còn ảnh hưởng đến chất lượng của việc trao đổi trong các cuộc họp của EU. Tuy vậy, việc sử dụng đơn ngữ là tiếng Anh trong các văn bản của EU dẫn tới tình trạng bá chủ của một ngôn ngữ nhất định. Gs, Ts Jurgen Quetz, Đại học J.W. Goethe ở Frankfurt, Đức cho rằng, EU cần tìm một hướng khác để bảo vệ nguyên tắc đa ngôn ngữ. Hiện nay, một số nước thành viên đã có chính sách phát triển ngôn ngữ quốc gia, như Cộng đồng nói tiếng Pháp ở Bỉ, ở Pháp khuyến khích các nhà ngoại giao, công chức nói tiếng Pháp; hay ở Áo có quy định người nhập cư phải học ngôn ngữ của quốc gia này - là tiếng Đức. Bên cạnh đó, hàng trăm trường phổ thông của Áo đều tổ chức những tiết học bổ sung dạy tiếng mẹ đẻ cho học sinh, nhằm giữ gìn tiếng mẹ đẻ và bổ trợ giữa tiếng mẹ đẻ và tiếng Đức. Các ngôn ngữ được dạy thêm từ các trường của Áo lên đến hơn 20, trong đó có tiếng Bosnia, Croatia, Serbia, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, Romania... Bộ Ngoại giao Áo cũng đang hỗ trợ một số dự án đa ngôn ngữ... Đây là cách làm cần phát huy và mở rộng trong bối cảnh hiện nay.
     Ngôn ngữ ảnh hưởng rất lớn từ dân số, số người nói một thứ tiếng. Sức mạnh kinh tế, chính trị cũng tác động đồng thời, ảnh hưởng tới quyết định học ngoại ngữ của từng cá nhân. Tình trạng ngôn ngữ không phải là bất biến, nó phụ thuộc vào không gian, thời gian, do vậy, theo các nhà chuyên môn, đa dạng về ngôn ngữ hoàn toàn có thể thực hiện được.
                                                                                                                   Lê Thủy
                                                                                                   Nguồn: https://daibieunhandan.
Nguy cơ tiềm ẩn từ sự lạm dụng ngôn ngữ mạng

Nguy cơ tiềm ẩn từ sự lạm dụng ngôn ngữ mạng

Ngôn ngữ mạng có tính đặc thù, là thứ ngôn ngữ phi chính thức, thể hiện sự tự do cá nhân. Từ thế giới "ảo" trên Internet, cách nói, cách viết "tuổi teen", "phá cách"... đã đi vào đời sống thực, vô tình trở thành thói quen trong giao tiếp, tạo nên thứ tiếng Việt xa lạ. Hiện nay, ngôn ngữ mạng được dùng rất phổ biến và theo các chuyên gia về ngôn ngữ, việc lạm dụng dạng ngôn ngữ này đem lại không ít hệ quả khó lường.
CLEF xin tổng hợp một số quan điểm, đánh giá về vấn đề này trong bài viết dưới đây.

 
Văn học Nhật Bản đến Việt Nam - những vấn đề ngôn ngữ và văn hóa

Văn học Nhật Bản đến Việt Nam - những vấn đề ngôn ngữ và văn hóa

Việc dịch và giới thiệu các tác phẩm văn học Nhật Bản sang tiếng Việt những năm gần đây khá sôi động giúp cho bạn đọc Việt Nam gần gũi hơn với đất nước và văn hóa, con người Nhật Bản. Bài viết dưới đây mang lại một góc nhìn khác - từ khía cạnh ngôn ngữ và văn hóa - đối với việc dịch thuật các tác phẩm văn học Nhật Bản sang tiếng Việt.
Châu Âu và thách thức đa ngôn ngữ

Châu Âu và thách thức đa ngôn ngữ

Liên minh châu Âu (EU) đã tuyên bố ủng hộ đa ngôn ngữ, nhưng theo các nhà nghiên cứu thì đa ngôn ngữ vẫn là vấn đề nóng bỏng. Nội dung này đã được các chuyên gia thảo luận tại nhiều diễn đàn với những băn khoăn, trăn trở về cơ hội và thách thức của hiện tượng đa ngôn ngữ.
Nguồn lực ngôn ngữ trong sự phát triển của Singapore

Nguồn lực ngôn ngữ trong sự phát triển của Singapore

Singapore là một quốc đa văn hóa, gia đa ngôn ngữ. Ngôn ngữ ở quốc gia này không chỉ được xem như một nguồn lực có giá trị kinh tế mà còn là biểu tượng của văn hóa. Để bảo đảm sự đa dạng văn hóa, thúc đẩy sự hiểu biết, đoàn kết giữa các dân tộc, đồng thời phù hợp với quá trình phát triển kinh tế của đất nước, Singapore đã xây dựng, thông qua nhiều chiến dịch và chính sách ngôn ngữ. Đây là kinh nghiệm hữu ích cho các nước, trong đó có Việt Nam, trong thời kỳ hội nhập quốc tế.
VĂN HÓA NGÔN NGỮ VÀ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC. NGÔN NGỮ VĂN HÓA TRONG GIỚI TRẺ HIỆN NAY

VĂN HÓA NGÔN NGỮ VÀ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC. NGÔN NGỮ VĂN HÓA TRONG GIỚI TRẺ HIỆN NAY

Trong quá trình hội nhập thế giới, sự giao thoa văn hóa xã hội đòi hỏi ngôn ngữ phải có những thay đổi để đáp ứng các nhu cầu giao tiếp mới. Vì thế từ khi nước ta bắt đầu hội nhập thì ngôn ngữ cũng dần dần xuất hiện những hiện tượng mới mẻ. Những từ ngữ mới, cách diễn đạt mới được hình thành để thêm vào những khái niệm, ngữ nghĩa mà trong vốn tiếng Việt trước đấy còn thiếu vắng. Cùng với mặt tích cực ấy, mặt tiêu cực cũng biểu hiện với không ít các cách nói, cách viết “khác lạ” trong giới trẻ làm mất đi hoàn toàn bản sắc vốn có của tiếng Việt. Đây là vấn đề đã thu hút sự quan tâm, trăn trở của nhiều người. Bài viết sau đây đưa ra một cách nhìn về vấn đề này.
MỘT SỐ THỦ THUẬT TRONG DỊCH VĂN HỌC

MỘT SỐ THỦ THUẬT TRONG DỊCH VĂN HỌC

Dịch một cuốn sách giống như viết một quyển sách. Điều này có nghĩa là người dịch thuật văn học phải có kỹ năng đầy đủ trong hai ngôn ngữ có liên quan và cũng là một nhà văn giỏi. Nó cũng đòi hỏi sáng tạo để khiến một cuốn sách tương thích với không chỉ một ngôn ngữ, mà còn là một nền văn hóa. Đồng thời, phải giữ gìn phong cách, giai điệu và dụng ý ban đầu của tác giả. Chắc chắn đây là một thách thức và những người thực hiện một bản dịch như vậy sẽ được đánh giá cao. Dưới đây là một số thủ thuật giúp bạn có bản dịch thành công hơn.
Huy Anh CÔNG TY TNHH PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - GIÁO DỤC QUỐC TẾ VIỆT TRƯỜNG TRUNG CẤP QUỐC TẾ ĐÔNG DƯƠNG VIỆN QUỐC TẾ PHÁP NGỮ VOV2 HỆ THỐNG GIÁO DỤC CHẤT LƯỢNG CAO NGUYỄN BỈNH KHIÊM - CẦU GIẤY TRƯỜNG TIỂU HỌC, THCS VÀ THPT HỒNG ĐỨC LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT VIỆT NAM TRUNG TÂM HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO QUỐC GIA