Quy luật ngôn ngữ của nguyên thủ

Thứ Hai, 25/04/2022 11:47
Phong cách ngôn ngữ trong giao tiếp không chỉ phụ thuộc vào truyền thống ngôn ngữ đã được hình thành trong nước mà còn chủ yếu dựa vào khả năng của từng cá nhân. Tuy nhiên vẫn có thể tìm ra một số quy luật sử dụng ngôn ngữ của các nguyên thủ
Phong cách ngôn ngữ trong giao tiếp không chỉ phụ thuộc vào truyền thống ngôn ngữ đã được hình thành trong nước mà còn chủ yếu dựa vào khả năng của từng cá nhân. Tuy nhiên vẫn có thể tìm ra một số quy luật sử dụng ngôn ngữ của các nguyên thủ. 
Dưới đây là trả lời phỏng vấn của nhà phiên dịch nổi tiếng Viktor Suhodrev người từng làm việc với tất cả các lãnh đạo Liên Xô (cũ), về ngôn ngữ và phong cách giao tiếp của một số nguyên thủ, đăng trên tờ Tin tức của Nga.

Sự khác nhau cơ bản trong ngôn ngữ của các chính khách Nga và nước ngoài là gì? 
Nếu như ở Nga, người ta thích trích dẫn các nhân vật điện ảnh trong sinh ngữ hay các triết gia, sử gia trong các bài phát biểu chính thức, thì ở Mỹ người ta lại thích lối nói dân dã. Khi chuẩn bị văn bản lời kêu gọi hàng năm của Tổng thống gửi hai viện của Quốc hội Mỹ, các chuyên gia cố tình tìm kiếm một công dân bình thường để chứng minh hay minh hoạ một luận điểm nào đó. Chẳng hạn, khi nói về những hoạt động quân sự ở Iraq, chính khách Mỹ sẽ chọn số phận của người lính vì cách nói đó dễ dàng tiếp cận ý thức của người Mỹ hơn. Nói chung, các bài phát biểu chính thức của quan chức Mỹ gần với ngôn ngữ hội thoại hơn. Ở đấy người ta cố gắng làm cho nó trở nên cảm động và bóng bẩy.

Theo ông, ngôn ngữ của Tổng thống Bush và Putin thời đương chức, ai độc đáo hơn? 
Trong số các nhà lãnh đạo Liên Xô, có lẽ người diễn đạt ý tưởng một cách mạch lạc và lưu loát nhất là ông Gorbachev, mặc dù đôi khi ông ấy cũng nói sai trọng âm. Còn với ông Putin, ông ấy nói khá nhiều tiếng lóng. Các lãnh tụ Liên Xô không sử dụng tiếng lóng và tôi nghĩ rằng họ cũng không biết. Nhưng nhìn chung, tiếng Nga của ông Putin rất trong sáng.
Còn ông Bush, tôi nhận thấy không có một bài phát biểu nào của ông ấy mà không vấp phải những từ vô nghĩa. Ông ta không biết trình bày ý tưởng một cách rõ ràng, và toàn bộ bài diễn văn của ông thực chất là một mớ bòng bong ngôn ngữ. Tuy nhiên, cũng có ý kiến nói rằng chính ông Bush muốn tỏ ra “độc đáo” bằng phong cách ngôn ngữ đó. 
Thực tế, nhiều người Mỹ thích cách nói của ông Bush cũng như ở Nga, những câu nói dân dã của ông Putin cũng gây được cảm tình. Nói chung, dù ở nước nào, người dân đều thích các nguyên thủ giao tiếp bằng ngôn ngữ gần gũi với quần chúng.
Nói đến mặt này, tôi nhớ năm 1959 người Mỹ rất thích lãnh tụ Liên Xô Khrushev. Ông ấy lôi bài phát biểu được viết sẵn, mở ra, đọc dòng đầu tiên, sau đó nói: “Thôi đọc làm gì, tốt nhất tôi sẽ kể cho các bạn về những ấn tượng của mình”. Người Mỹ háo hức chờ đợi. Và Khrushev không làm họ thất vọng. Vào cuối chuyến thăm nước Mỹ, trên một tờ báo ở đó xuất hiện bài viết đại ý nói rằng: Nếu như Khrushev ra tranh cử trong các cuộc bầu cử bất cứ cấp nào ở Mỹ, ông ấy sẽ giành chiến thắng.

Vậy ngôn ngữ của đương kim Tổng thống Nga Dmitry Medvedev thì sao? 
Ngôn ngữ của ông Medvedev thay đổi đáng kể so với ngày đầu tiên ông trở thành Tổng thống. Ví dụ, tôi nhận thấy sự tự tin tăng lên trong âm điệu và cả trong những câu nói của ông. Những âm hưởng đanh thép trong ngôn ngữ của Medvedev vang lên cùng với việc ông bắt tay vào những vấn đề khó khăn then chốt, ví dụ như nạn tham nhũng. Và cũng chính ông Medvedev bắt đầu sử dụng những từ như “cơn ác mộng” và “thói dối trá”. Tóm lại, sự gay gắt trong ngôn ngữ luôn phụ thuộc vào đề tài. Theo tôi, các lãnh tụ nước ngoài cũng có thể sử dụng những từ mang sắc thái thù địch, nhưng quan trọng là không được vượt quá giới hạn. Nguyên thủ phát biểu không chỉ nhân danh cá nhân. Rằng mỗi lời nói của ông được đón nhận như là sự thể hiện quan điểm của cả một quốc gia.
 
Những Tổng thống nào của Nga và Mỹ có thể được coi là “đôi lứa xứng đôi” về ngôn ngữ? 
Tôi cảm thấy ông Medvedev và ông Obama rất hợp nhau. Họ cùng làm việc trên một tần số, hay nói cách khác, họ có ngôn ngữ chung. Họ dễ dàng giao tiếp với nhau, tất nhiên không phải họ nhất trí về mọi vấn đề. Nhưng thuật ngữ “quá tải” được cả hai sử dụng rất phù hợp với thời đại.
Tiếng Nga của ông Medvedev rất chuẩn. Ngôn ngữ của ông Obama cũng là mẫu mực, tôi hầu như ngày nào cũng nghe ông nói trên CNN. Trong thâm tâm, tôi thường so sánh phong cách của ông Obama với phong cách của John Kennedy. Nhân tiện cũng xin nói, ông Obama muốn noi gương Kennedy. Về mặt này, ông Medvedev không có người tiền nhiệm. Trong số các nhà lãnh đạo Liên Xô không có những nhà hùng biện và luận chiến bẩm sinh.
 
Tại sao chúng ta mượn nhiều từ tiếng Anh như vậy trong khi trước những năm 1990, sự xuất hiện của chúng trong tiếng Nga không đáng kể? 
Đó là do xu hướng của thời đại. Chúng ta hãy suy luận ngược lại. Vào cuối những năm 1940, đầu 1950, theo sáng kiến của Stalin, chúng ta đấu tranh chống ảnh hưởng nguy hại của phương Tây. Lúc bấy giờ, từ “football” suýt bị xoá bỏ và thay bằng từ “bóng chân”... Nghĩa là đã từng có giai đoạn tất cả những từ ngoại đều bị tẩy chay và thay bằng từ thuần Nga. Còn vào những năm 1990 thì diễn ra quá trình ngược lại. Nó gắn liền với sự sụp đổ của bức tường Berlin, với sự mở rộng biên giới và tự do đi lại, và cuối cùng là với sự phổ biến của Internet. Người ta bắt đầu tránh hệ từ vựng Xôviết. Thay cho cuộc gặp gỡ cấp cao người ta nói “summit”. Trong ngôn ngữ xuất hiện những “speaker”, “briefing”, “bloger”, “lobby”... 
Trong ngôn ngữ học, nguyên tắc làm giàu ngôn ngữ được thừa nhận. Đó là một quá trình hợp lý, song không nên vượt giới hạn. Người Pháp rất nhạy cảm với điều đó. Họ gần như có luật cấm sử dụng trên phương tiện thông tin đại chúng một số từ tiếng Anh…
           [Trần Hậu dịch ; Nguồn: Thế giới & Việt Nam]
Quy luật ngôn ngữ của nguyên thủ

Quy luật ngôn ngữ của nguyên thủ

Phong cách ngôn ngữ trong giao tiếp không chỉ phụ thuộc vào truyền thống ngôn ngữ đã được hình thành trong nước mà còn chủ yếu dựa vào khả năng của từng cá nhân. Tuy nhiên vẫn có thể tìm ra một số quy luật sử dụng ngôn ngữ của các nguyên thủ
Vấn đề xung đột ngôn ngữ tại Ucraine

Vấn đề xung đột ngôn ngữ tại Ucraine

Cuộc chiến giữa Nga và Ucraine nổ ra từ tháng 2/2022 và kéo dài cho đến nay là vấn đề nỏng bỏng trên diễn đàn quốc tế hiện nay và kéo theo nhiều hệ lụy nặng nề về chính trị, kinh tế, xã hội không chỉ của riêng Nga hay Ucraine mà còn đối với nhiều quốc gia khác.
Bài viết dưới đây của CLEF được tổng hợp từ nhiều nguồn báo chí và kết quả nghiên cứu sẽ đưa ra cái nhìn tổng quát về quan hệ giữa 2 quốc gia từ góc độ ngôn ngữ - một trong những nguyên nhân dẫn đến cuộc xung đột hiện nay.
Ngôn ngữ nào sẽ được thế giới sử dụng vào năm 2115?

Ngôn ngữ nào sẽ được thế giới sử dụng vào năm 2115?

Lịch sử ngôn ngữ thế giới đã chứng kiến nhiều xu hướng phát triển và sử dụng ngôn ngữ. Trong thời đại toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ hiện nay, việc biết được nhiều ngoại ngữ là một điều kiện tiên quyết đối với mỗi người để có thể hội nhập, phát triển và bắt kịp sự phát triển của thời đại. Tương lai sắp tới, ngôn ngữ nào sẽ trở nên phổ biến?
Bài viết dưới đây phần nào lý giải và đưa ra những dự đoán về vấn đề này.
Nguy cơ tiềm ẩn từ sự lạm dụng ngôn ngữ mạng

Nguy cơ tiềm ẩn từ sự lạm dụng ngôn ngữ mạng

Ngôn ngữ mạng có tính đặc thù, là thứ ngôn ngữ phi chính thức, thể hiện sự tự do cá nhân. Từ thế giới "ảo" trên Internet, cách nói, cách viết "tuổi teen", "phá cách"... đã đi vào đời sống thực, vô tình trở thành thói quen trong giao tiếp, tạo nên thứ tiếng Việt xa lạ. Hiện nay, ngôn ngữ mạng được dùng rất phổ biến và theo các chuyên gia về ngôn ngữ, việc lạm dụng dạng ngôn ngữ này đem lại không ít hệ quả khó lường.
CLEF xin tổng hợp một số quan điểm, đánh giá về vấn đề này trong bài viết dưới đây.

 
Văn học Nhật Bản đến Việt Nam - những vấn đề ngôn ngữ và văn hóa

Văn học Nhật Bản đến Việt Nam - những vấn đề ngôn ngữ và văn hóa

Việc dịch và giới thiệu các tác phẩm văn học Nhật Bản sang tiếng Việt những năm gần đây khá sôi động giúp cho bạn đọc Việt Nam gần gũi hơn với đất nước và văn hóa, con người Nhật Bản. Bài viết dưới đây mang lại một góc nhìn khác - từ khía cạnh ngôn ngữ và văn hóa - đối với việc dịch thuật các tác phẩm văn học Nhật Bản sang tiếng Việt.
Châu Âu và thách thức đa ngôn ngữ

Châu Âu và thách thức đa ngôn ngữ

Liên minh châu Âu (EU) đã tuyên bố ủng hộ đa ngôn ngữ, nhưng theo các nhà nghiên cứu thì đa ngôn ngữ vẫn là vấn đề nóng bỏng. Nội dung này đã được các chuyên gia thảo luận tại nhiều diễn đàn với những băn khoăn, trăn trở về cơ hội và thách thức của hiện tượng đa ngôn ngữ.
Huy Anh CÔNG TY TNHH PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - GIÁO DỤC QUỐC TẾ VIỆT TRƯỜNG TRUNG CẤP QUỐC TẾ ĐÔNG DƯƠNG VIỆN QUỐC TẾ PHÁP NGỮ VOV2 HỆ THỐNG GIÁO DỤC CHẤT LƯỢNG CAO NGUYỄN BỈNH KHIÊM - CẦU GIẤY TRƯỜNG TIỂU HỌC, THCS VÀ THPT HỒNG ĐỨC LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT VIỆT NAM TRUNG TÂM HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO QUỐC GIA