MỘT SỐ THỦ THUẬT TRONG DỊCH VĂN HỌC
Thứ Ba, 05/01/2021 10:48
Dịch một cuốn sách giống như viết một quyển sách. Điều này có nghĩa là người dịch thuật văn học phải có kỹ năng đầy đủ trong hai ngôn ngữ có liên quan và cũng là một nhà văn giỏi. Nó cũng đòi hỏi sáng tạo để khiến một cuốn sách tương thích với không chỉ một ngôn ngữ, mà còn là một nền văn hóa. Đồng thời, phải giữ gìn phong cách, giai điệu và dụng ý ban đầu của tác giả. Chắc chắn đây là một thách thức và những người thực hiện một bản dịch như vậy sẽ được đánh giá cao. Dưới đây là một số thủ thuật giúp bạn có bản dịch thành công hơn.
1. Đa dạng hóa lĩnh vực của bạn
Nếu bạn muốn trở thành một dịch giả chuyên nghiệp, bạn phải đọc và đọc rất nhiều. Gắn bó với một loại sách và hoặc hai ngôn ngữ sẽ không làm cho bạn sống. Khi bạn nắm vững ngôn ngữ, hãy bắt đầu đọc chúng. Đọc tất cả các loại sách. Điều này sẽ giúp bạn hiểu những nét tinh tế và phong cách đi kèm với tính độc đáo của văn hóa.
2. Bạn phải phát triển kỹ năng viết của mình
Bắt đầu bằng ngôn ngữ của riêng bạn. Trước tiên, bạn phải trở thành bậc thầy với ngôn ngữ mẹ đẻ và sau đó nắm vững các ngôn ngữ khác mà bạn đã biết.
Thường xuyên viết bằng tiếng mẹ đẻ của mình và bằng các ngôn ngữ khác. Chỉ có cách thực hành thật nhiều mới giúp bạn tiến bộ.
3. Thực hiện nghiên cứu của riêng bạn
Nếu bạn định dịch một cuốn sách, hãy nhớ điều này: tác phẩm này đã được viết bởi một tác giả có phong cách, màu sắc, cách bày tỏ cụ thể. Hãy nghiên cứu các tác phẩm của cùng một tác giả. Mỗi tác giả có một "cá tính" riêng. Bạn cần phải hiểu điều này nếu bạn dự định dịch tác phẩm của ông/bà ấy và giữ lại ý nghĩa ban đầu.
Đồng thời, bạn phải nghiên cứu văn hóa của người dân bằng ngôn ngữ bạn sẽ dịch. Bạn không thể hiểu sắc thái của ngôn ngữ mà không có nhận thức về văn hóa
4. Trở thành bậc thầy thích ứng
Chìa khóa của dịch thuật văn học là mang ý nghĩa đến với những người nói một ngôn ngữ khác và đó là một phần của nền văn hóa khác. Thích nghi ngôn ngữ và cách diễn đạt để dụng ý của tác giả được truyền tải chính xác có thể nghĩa là không thể dịch theo nghĩa đen. Các bậc thầy về dịch thuật văn học, với kinh nghiệm đầy mình, sẽ có khả năng làm việc này.
5. Sự thay thế ngôn ngữ
Đôi khi có thể hơi phóng đại, kỹ thuật này đòi hỏi chút sáng tạo và giải quyết vấn đề ở phía người dịch. Thường sẽ có những từ bằng tiếng mẹ đẻ sẽ không có từ nào trong ngôn ngữ mục tiêu. Trong những trường hợp này, các cụm từ sẽ phải được tạo ra để giữ được cùng một ý nghĩa. Khi không có từ mục tiêu, bạn phải đọc lại phần gốc cho đến khi bạn chắc chắn bạn hiểu mục đích của tác giả. Sau đó, tìm sự kết hợp đúng của các từ mục tiêu hoặc một cụm từ sẽ giữ cho ý nghĩa càng rõ ràng càng tốt.
6. Học cách bù trừ.
Đôi khi, trong văn bản gốc, sẽ có một số thông tin hoặc một số châm ngôn văn học sẽ không có ý nghĩa nếu nó được đặt ở cùng vị trí với văn bản gốc. Người dịch phải xem xét cẩn thận văn bản gốc và ngôn ngữ mục tiêu duy nhất và xác định vị trí tốt nhất để đặt thông tin hoặc châm ngôn. Nó được gọi là bù đắp, bởi vì người dịch phải "bù đắp" cho sự mất mát mà văn bản gốc có thể bị ảnh hưởng nếu nó được giữ nguyên vị trí ban đầu hoặc tệ hơn, bỏ hoàn toàn. Một trò chơi chữ là một ví dụ điển hình cho việc này.
7. Nén
Kỹ thuật này liên quan đến việc cố ý loại bỏ một số đoạn văn hoặc thông tin trong quá trình dịch, với mục đích ngưng tụ văn bản để có ý nghĩa trong ngôn ngữ đích. Chuyên môn về phía người dịch là đưa ra các quyết định để ý nghĩa không bị mất. Điều này thường được thực hiện để duy trì chất lượng phong cách của văn bản và các phần bỏ đi không ảnh hưởng gì.
8. Cần phải mượn
Điều này xảy ra khi một cách diễn đạt hoặc thậm chí là một từ đáng để đưa vào bản dịch. Mặc dù điều này thường xảy ra với các bản dịch của tài liệu y tế, nhưng cũng thường có trong dịch thuật văn học. Đôi khi các từ và cách diễn đạt bằng ngôn ngữ mẹ đẻ cần phải được giữ nguyên như cũ. Đôi khi, một cách diễn tả cũng không thể dịch. Một lần nữa, điều này tùy thuộc vào người dịch, người phải đưa ra các quyết định về vấn đề này.
Dịch thuật văn học, nếu được thực hiện tốt, đòi hỏi kỹ năng đặc biệt và chú ý đến từng chi tiết. Nhưng nó vượt xa điều đó. Người dịch có kỹ năng phải thể hiện sức mạnh trong việc giải quyết vấn đề sáng tạo và ra quyết định trong quá trình làm việc của mình, thay đổi khi cần thiết nhưng luôn giữ được phong cách và dụng ý của tác giả.
* (Nguồn: https://dichthuatchuan.com/)
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, tiếng Việt đang đứng trước nhiều cơ hội để làm giàu nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức từ xu hướng lai tạp, sử dụng thiếu chuẩn mực trên không gian mạng
Ngô Tự Lập là một trong những tác giả - dịch giả - nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ thuật đương đại nổi bật nhất của Việt Nam. Hơn 30 năm sáng tác, từ văn chương, âm nhạc, tới triết học, ngôn ngữ, ở bất cứ lĩnh vực nào, người ta cũng thấy ở Ngô Tự Lập một sự nghiêm cẩn, kiên định và đầy sáng tạo. Ông đã có hơn 20 cuốn sách, nhiều tập thơ, truyện, tiểu luận của ông được xuất bản tại hàng chục nước trên thế giới và được bạn bè quốc tế yêu mến.
Ngôn ngữ là phương tiện biểu đạt nhằm liên lạc, giao tiếp giữa con người với con người, cũng chính bởi lẽ đó, ngôn ngữ chính là sự thể hiện của văn hóa từng vùng miền, từng địa phương. Hà Nội, thủ đô ngàn năm văn hiến, trái tim của đất nước, do vậy, “Tiếng Hà Nội” là sự kết tinh, hội tụ những gì tốt đẹp nhất từ mọi miền Tổ quốc. Đó là thứ ngôn ngữ mềm mại, tế nhị, êm ái và phong phú, được diễn đạt một cách trong sáng, thanh lịch, nhã nhặn mà chỉ cần nghe tiếng là có thể nhận ra ngay “người Hà Nội”.
Đến một lúc, đọc sách không chỉ là tìm kiếm tri thức, những câu chuyện hay, mà còn để thưởng thức vẻ đẹp của ngôn từ.
Ngôn ngữ, dưới ngòi bút của những nhà văn tài năng, không còn là con chữ xếp lại bên nhau, mà xuyên thấu tâm can người đọc, làm người ta lạnh buốt trong một nỗi hạnh phúc, hoặc buồn đau, hoặc vui sướng, hoặc rã rời, hoặc căm giận, hoặc ghê tởm… Hoặc không cần cảm thấy gì cả, để cho rỗng không tràn ngập bản thể trong một khoảng.
Bạn thử tưởng tượng rằng, bỗng một ngày nào đó, tiếng nói và chữ viết đột nhiên như có đôi cánh nhiệm màu rời khỏi loài người vốn đã sáng tạo ra nó, bay đến một thiên hà xa xôi nào khác…
Ngô Tự Lập là một nhạc sĩ, nhà sư phạm, nhà văn, dịch giả và nhà nghiên cứu văn hóa - Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu Phát triển Văn hóa, Ngôn ngữ và Giáo dục (CLEF) cho rằng, nhiều kiệt tác của thế giới hiện nay bị biến thành một thứ thậm chí không bằng nhạc chế – bởi lẽ, người làm và hát “nhạc chế” ý thức rất rõ, rằng mọi người đều biết rõ ca từ thật của bài hát.
-min.png)
(1)-min.png)
(1)-min.png)
-min.png)
.jpg)
.jpg){kind=logo}
(1).jpg)
