Liên minh châu Âu (EU) đã tuyên bố ủng hộ đa ngôn ngữ, nhưng theo các nhà nghiên cứu thì đa ngôn ngữ vẫn là vấn đề nóng bỏng. Nội dung này đã được các chuyên gia thảo luận tại nhiều diễn đàn với những băn khoăn, trăn trở về cơ hội và thách thức của hiện tượng đa ngôn ngữ.

Singapore là một quốc đa văn hóa, gia đa ngôn ngữ. Ngôn ngữ ở quốc gia này không chỉ được xem như một nguồn lực có giá trị kinh tế mà còn là biểu tượng của văn hóa. Để bảo đảm sự đa dạng văn hóa, thúc đẩy sự hiểu biết, đoàn kết giữa các dân tộc, đồng thời phù hợp với quá trình phát triển kinh tế của đất nước, Singapore đã xây dựng, thông qua nhiều chiến dịch và chính sách ngôn ngữ. Đây là kinh nghiệm hữu ích cho các nước, trong đó có Việt Nam, trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Trong quá trình hội nhập thế giới, sự giao thoa văn hóa xã hội đòi hỏi ngôn ngữ phải có những thay đổi để đáp ứng các nhu cầu giao tiếp mới. Vì thế từ khi nước ta bắt đầu hội nhập thì ngôn ngữ cũng dần dần xuất hiện những hiện tượng mới mẻ. Những từ ngữ mới, cách diễn đạt mới được hình thành để thêm vào những khái niệm, ngữ nghĩa mà trong vốn tiếng Việt trước đấy còn thiếu vắng. Cùng với mặt tích cực ấy, mặt tiêu cực cũng biểu hiện với không ít các cách nói, cách viết “khác lạ” trong giới trẻ làm mất đi hoàn toàn bản sắc vốn có của tiếng Việt. Đây là vấn đề đã thu hút sự quan tâm, trăn trở của nhiều người. Bài viết sau đây đưa ra một cách nhìn về vấn đề này.

Dịch một cuốn sách giống như viết một quyển sách. Điều này có nghĩa là người dịch thuật văn học phải có kỹ năng đầy đủ trong hai ngôn ngữ có liên quan và cũng là một nhà văn giỏi. Nó cũng đòi hỏi sáng tạo để khiến một cuốn sách tương thích với không chỉ một ngôn ngữ, mà còn là một nền văn hóa. Đồng thời, phải giữ gìn phong cách, giai điệu và dụng ý ban đầu của tác giả. Chắc chắn đây là một thách thức và những người thực hiện một bản dịch như vậy sẽ được đánh giá cao. Dưới đây là một số thủ thuật giúp bạn có bản dịch thành công hơn.

Xuất phát từ việc ghi nhận những độ chênh giữa các trích đoạn tác phẩm văn học nước ngoài được chọn đưa vào giảng dạy trong nhà trường ở Việt Nam và nguyên bản, bài viết dưới đây điểm qua những quan điểm khác nhau về dịch thuật nói chung và dịch văn học nói riêng, phân tích những bản dịch văn học và đề xuất những giải pháp về dịch văn học nước ngoài phục vụ cho giảng dạy và học tập trong nhà trường (phổ thông và đại học) ở Việt Nam.

Trong những năm qua, các tác phẩm văn học được dịch sang tiếng Việt cũng ngày càng phong phú về thể loại và đề tài, giúp người đọc Việt Nam tiếp cận toàn diện hơn, sâu sắc hơn với văn học thế giới, đồng thời tạo điều kiện cho văn học Việt Nam hòa nhập với văn học thế giới. Tuy nhiên, chất lượng dịch văn học còn có những vấn đề cần trao đổi. Nội dung bài viết dưới đây được trích từ Tham luận của dịch giả LÊ BÁ THỰ tại Hội nghị Lý luận phê bình văn học lần thứ IV "Văn học - 30 năm đổi mới, hội nhập và phát triển » 24 – 26/6/2016). Những đánh giá về thành tựu đạt được, phân tích những tồn tại, gợi mở một số hướng đi và xác định những tiêu chí trong dịch thuật văn học vẫn còn giá trị đến hiện tại.

Văn học dịch là một thể loại quan trọng trong văn chương Việt. Thế kỷ 21, nhu cầu đối thoại với các nền văn minh toàn cầu càng cao hơn, và các tác phẩm văn học nước ngoài được dịch ra tiếng Việt là một kênh giao tiếp hữu hiệu. Dịch thuật tác phẩm văn chương nưóc ngoài sang tiếng Việt càng có ý nghĩa hơn khi góp vào công tác ngoại giao văn hóa.

Văn học dịch từ lâu đã trở thành chiếc cầu nối mang tinh hoa văn hóa nhân loại đến với độc giả Việt Nam. Tuy nhiên, sự xuất hiện liên tiếp các lỗi sai trong nhiều bản dịch tiếng Việt thời gian gần đây là sự báo động về dịch thuật văn học nước nhà, đặt ra nhiều vấn đề nan giải về ý thức của dịch giả cũng như trách nhiệm của nhà xuất bản và các cơ quan chức năng liên quan trong việc kiểm duyệt nội dung bản dịch.

Dịch thuật và văn học có mối quan hệ khăng khít. Dịch văn học là một trong những thể loại dịch khó nhất. Tác giả bài viết dưới đây đề cập đến một số vấn đề cốt lõi người dịch cần có khi dịch tác phẩm văn học.

Từ thời xa xưa, nền văn học thế giới đã xuất hiện và trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tri thức của con người. Văn học không chỉ đơn thuần là sự tái hiện lại thế giới quanh ta mà hơn thế, văn học đôi khi còn là sự sáng tạo ra một thế giới thuần khiết và đáng mơ ước của nhân loại. Có thể nói, văn học nuôi dưỡng tâm hồn con người, hướng con người đến với chân - thiện - mĩ. Sự phát triển và truyền bá của văn học trên thế giới chưa bao giờ có dấu hiệu ngừng lại, ngược lại, văn học ngày càng tiến thêm những bước dài lên tầm cao mới. Và đối với một nền văn học hay nền tri thức nhân loại, dịch thuật chính là yếu tố hàng đầu góp phần truyền bá những tác phẩm kinh điển trên thế giới đến với mọi người.

Ngôn ngữ và văn hóa là hai phạm trù sự đan xen với nhau. Khi bạn tương tác với một ngôn ngữ khác, điều đó có nghĩa là bạn cũng đang tương tác với văn hóa sử dụng ngôn ngữ đó. Bạn không thể hiểu một nền văn hóa mà không trực tiếp tiếp cận với ngôn ngữ của nó. Bài viết dưới đây đề cập đến mối quan hệ tương đồng, tính đa dạng, sự ảnh hưởng qua lại cũng như cách truyền tải ngôn ngữ và văn hóa.